Wymiana oleju w samochodzie

Czy wiesz, jak najlepiej zadbać o bezawaryjność silnika? Kluczem do sukcesu jest wymiana oleju i filtrów.

Z tego artykułu dowiesz się:

  1. Jaką funkcję pełni olej w silniku?
  2. Jak często wymieniać olej?
  3. Kiedy po raz pierwszy wymienić olej w nowym aucie?
  4. Jak dobrać olej silnikowy? (wyjaśniamy oznaczenia)
  5. Sześć mitów o oleju silnikowym.

Olej silnikowy gwarantuje dobrą pracę układu napędowego.

Dowiedz się wszystkiego na temat tego smarowidła, by nie powtarzać błędów innych kierowców!

Tłok i olej silnikowy

Jaką funkcję pełni olej w silniku?

1. Smaruje

Olej w silniku pokrywa jego elementy tłustą powłoką.

Dzięki temu silnik pracuje płynnie, bo wspomniana powłoka powoduje, że części mechaniczne znacznie mniej trą o siebie podczas pracy.

Jakie są dobrodziejstwa zmniejszonego tarcia? Zadbany i dobrze traktowany silnik spalinowy potrafi przejechać nawet milion kilometrów!

Olej silnikowy smaruje:

  • panewki główne,
  • panewki wałka rozrządu,
  • ścianki cylindrów,
  • turbosprężarkę.
Widok na silnik spalinowy z zaznaczonymi wałkami rozrządu, wałem korbowym i panewkami.
Źródło: scigacz.pl / opracowanie własne

2. Chłodzi

Olej odprowadza ciepło z silnika spalinowego, które powstaje w nim podczas pracy (w wyniku tarcia i spalania paliwa).

3. Oczyszcza

Ciągły ruch oleju w silniku sprawia, że zbiera on ze sobą zabrudzenia i osady.

Wymiata pozostałości ze spalania paliwa, pył i drobny brud prosto do filtra oleju.

Dlatego zawsze, gdy wymieniasz olej, pamiętaj o wymianie filtrów!

Olej silnikowy wylewający się z butelki oraz ikonka oleju z deski rozdzielczej samochodu.

Kiedy trzeba wymienić olej silnikowy?

Olej to „być albo nie być” silnika, więc musisz go wymieniać regularnie.

  • Zdecydowanie najlepiej, gdy będziesz ściśle stosować się do zaleceń producenta auta.
  • Sprawdź w instrukcji, co zaleca producent i tego się trzymaj. 
  • Nie oszczędzaj na jakości oleju i filtrów, nie opóźniaj wymiany.
Zawieszka serwisowa informująca o ostatniej wymianie oleju.
Zawieszka, którą mechanik zwykle zostawia w komorze silnikowej po wymianie oleju. Jest to dobry zwyczaj, który dostarcza cennych informacji np. osobom zajmującym się kolejną wymianą. (Źródło: Valvoline)
Ciekawostka
W 2014 roku do księgi rekordów Guinnessa trafiło Volvo P1800. Amerykanin Irvin Gordon przejechał nim… 4,89 mln kilometrów!

Zapytany o sekret długowieczności swojego auta odpowiedział: „Po prostu przeczytałem instrukcję obsługi i się do niej stosuję”.

Na marginesie, Volvo „przeżyło” swojego właściciela i… dalej jeździ. Ostatnim zanotowanym przebiegiem było 5,23 mln km. 

Ważna zasada: niezależnie od zalecanego przez producenta przebiegu olej należy wymienić przynajmniej raz w roku.

Wymiana oleju w silniku marki BMW
Wymień olej w porę. W przeciwnym razie Będziesz Mieć Wydatki. 🙄😣

Kiedy pierwsza wymiana oleju w nowym aucie?

Producenci w różny sposób podchodzą do pierwszej wymiany oleju w nowym samochodzie.

Niektórzy zalecają wymianę dość „późno”, np. po przejechaniu 30 tys. kilometrów.

Stosuj się do zaleceń, ale… rób to z głową. Pamiętaj o dwóch sprawach.

1. Nie zwlekaj do ostatniego kilometra z wymianą oleju w silniku nowego auta.

Dzięki temu nie przekroczysz wymaganych przez producenta terminu i dystansu (to szczególnie ważne w okresie gwarancji nowego auta).

2. Rozważ wymianę oleju z wyprzedzeniem.

Zwłaszcza jeżeli np. jeździsz autem w trudnych warunkach i solidnie obciążasz / przegrzewasz silnik.

Opinie znajomych znawców

Część pasjonatów motoryzacji zapewne doradzi Ci umówienie się na wcześniejszą wymianę oleju (poniżej przebiegu 30 tys. km).

Nie wątpimy, że są osoby, które decydują się na tę opcję. Szczególnie gdy spełniają one jeden z tych warunków:

  • samochód należy do Ciebie i chcesz go użytkować jeszcze przez dłuuugie lata,
  • zamierzasz wykupić auto po zakończeniu leasingu lub wynajmu długoterminowego – możesz „zainwestować” w jego dobrostan i prewencyjnie wymienić olej na własny koszt.

Dlaczego warto rozważyć inny termin pierwszej wymiany oleju?

Wielu kierowców powtarza, że warto szczególnie zadbać o silnik od pierwszych kilometrów na drodze (nawet jeżeli nie wymaga tego instrukcja obsługi producenta).

Dzięki temu zwiększasz prawdopodobieństwo, że silnik odwdzięczy Ci się bezawaryjną eksploatacją.

Jasne, za dodatkową wymianę oleju zapłacisz ekstra (nie sfinansuje jej producent / dealer, u którego kupujesz samochód).

Pamiętaj też, że w leasingu i wynajmie firma, która finansuje samochód, zakłada „normatywne” użytkowanie auta.

Refunduje więc usługi serwisowe tylko w ramach zaleceń producenta.

W przypadku auta z segmentu B lub C robocizna, nowy olej i filtry mogą kosztować od około 500-600 zł.

Traktuj ten zakup jak inwestycję! I to lepszą niż spojlery czy droższe alufelgi.

Można powiedzieć, że w tym przypadku kupujesz sobie spokój w przyszłości. Koszt naprawy „zajechanego” i nieodpowiednio smarowanego silnika liczy się w tysiącach!

Nie musisz pędzić na pierwszą wymianę oleju w nowym samochodzie zaraz po odebraniu kluczyków.

Po prostu przyjmij „rozsądny” dystans, po którym pierwszy raz wymienisz olej. Kieruj się także warunkami, w których „pracuje” samochód.

Jeżeli chcesz wykonać wcześniejszą wymianę oleju (w stosunku do zaleceń producenta), weź pod uwagę poniższe wskazówki.

  • Jeżeli jeździsz głównie po mieście (korki, upał, ciągłe zmiany prędkości, postoje z włączonym silnikiem), przemyśl pierwszą wymianą oleju przed osiągnięciem 10 tys. km przebiegu.
  • W przypadku jazdy mieszanej i oleju „long term” (przewidzianego na 30 tys. km) może to być nawet 15 tys. km.
  • I ok. 20 tys. km, gdy w spokojny sposób jeździsz samochodem na długich trasach poza miastem.
Obrotomierz i przebieg samochodu na desce rozdzielczej.

Jak traktować nowy silnik dzisiaj?

Dla wyjaśnienia podpowiadamy, że „docieranie” jest dzisiaj słowem, którego producenci unikają. My go jednak nie unikamy, napisaliśmy nawet dedykowany artykuł na ten temat. 😊

Zamiast tego mówi się raczej o „użytkowaniu samochodu w pierwszym okresie jazdy”.

  • W tym czasie „dopasowują się” do siebie wszystkie części pojazdu (np. także opony “układają się” przez pierwsze 500 km).
  • To, jak używasz nowego silnika może mieć wpływ na jego żywotność, spalanie i kulturę pracy w przyszłości.

Przez pierwsze 1500 km jazdy nowym samochodem unikaj:

  • dynamicznego przyspieszania,
  • jazdy z wysokimi obrotami silnika,
  • gwałtownej zmiany obrotów (np. agresywne hamowanie silnikiem),
  • częstego wyłączania / włączania silnika (rozsądnie korzystaj z systemu start-stop).

Oczywiście, nie można zignorować tego, że silnik w nowym samochodzie może mieć trochę opiłków i pozostałości poprodukcyjnych.

Pierwszy olej ma więc zebrać „śmieci” powstałe w procesie docierania się silnika.

  • Miska olejowa jest zwykle wyposażona na taki wypadek. Posiada magnes na dnie, który zbiera i utrzymuje ewentualne opiłki w jednym miejscu.

Chcesz zachować najwyższą ostrożność i/lub użytkujesz silnik w ciężkich warunkach?

  • W takiej sytuacji rozważ pierwszą wymianę oleju przed przejechaniem dystansu zalecanego w instrukcji obsługi.
  • Znajdziesz w niej także określenie ciężkich warunków oraz informacje, jak serwisować pojazd.

Pan płaci, Pani płaci:

Weź pod uwagę, że dodatkowe wymiany oleju wykonasz na własny koszt.

  • Jeżeli takiej wymiany nie ma w standardowym grafiku bezpłatnych czynności serwisowych – nie pokryje jej producent / sprzedawca samochodu.
  • Nie refunduje tego zabiegu także firma finansująca samochód (np. w formie wynajmu długoterminowego).

Jednak warto to zrobić!

Jak dobrać olej silnikowy? 

Jeśli korzystasz z serwisu, to nie przejmujesz się, jaki olej do silnika wlewają fachowcy — to ich odpowiedzialność.

Kiedy jednak robisz to samodzielnie, rodzaj oleju staje się palącą kwestią.

I to dosłownie „palącą”, bo źle dobrany olej może między innymi zwiększyć zużycie paliwa w Twoim aucie.

Przy zakupie oleju silnikowego zwróć uwagę na trzy rzeczy: lepkość, klasę jakości i rodzaj.

1. Lepkość oleju

Bardziej lepki olej nazywany jest letnim. Jest bardzo gęsty, lepiej oporuje i skuteczniej chroni silnik przed tarciem.

Olej mniej lepki nazywamy zimowym. Daje mniejszy opór, co przekłada się na lepszą jazdę w niskich temperaturach i łatwiejszy rozruch na mrozie.

Podział oleju na letni i zimowy ma także znaczenie pod względem tego, jak i czym jeździsz.

Jeśli masz sportowe auto i takie samo zacięcie do jazdy, silnik Twojego auta potrzebuje lepszego smarowania, czyli oleju o parametrach zbliżonych do letniego.

Jak rozpoznać lepkość oleju?

Lepkość oleju poznasz po oznaczeniu producenta na butelce.

Najczęściej jest to tzw. indeks SAE, którego składowymi są:

  • cyfra na początku — im jest mniejsza, tym niższą temperaturę zniesie olej,
  • litera W — jej obecność oznacza lepkość w niskich temperaturach, jej brak mówi o lepkości w wysokich temperaturach,
  • liczba na końcu — mówi o maksymalnej temperaturze, w jakiej olej może być użytkowany.
Oznaczenie klasy oleju na opakowaniu
Oznaczenie lepkości oleju (według indeksu SAE) na butelce. (Źródło: K2)

Rozszyfrujmy to na przykładach w poniższej tabelce. Do tego potrzebna Ci będzie jeszcze definicja, czym jest temperatura pompowalności oleju:

Temperatura pompowalności to najniższa możliwa temperatura, w której olej może być bez przeszkód pompowany do silnika. Ma to szczególne znaczenie zimą.

Typ olejuLepkość zimowaLepkość letniaTemp. pompowalności (°C)
0W200W20-40
5W305W30-35
10W4010W40-30
15W5015W50-25

Oleje wg pór roku

  • Zima: 0W, 5W, 10W, 15W, 20W, 25W — to klasy lepkości oleju w niskich temperaturach.
  • Lato: 20, 30, 40, 50, 60 — to klasy lepkości oleju w wysokich temperaturach.

2. Klasa jakości oleju

Klasa jakości dzieli oleje silnikowe pod względem walorów użytkowych.

Jest kilka wersji tej klasyfikacji, najpopularniejszą jest API stworzona przez American Petroleum Institute.

Ta klasyfikacja pomoże Ci rozstrzygnąć kwestię: jaki olej do silnika benzynowego, a jaki olej do diesla.

API to ciąg liter i cyfr, na przykład: API SL/CF/CF-4. Na butelce oleju znajdziesz je tuż pod oznaczeniem klasy lepkości.

Poznaj kilka najczęściej spotykanych oznaczeń – może już na tym etapie będziesz w stanie dopasować klasę jakości oleju do swojego auta.

Wybrane klasy jakości oleju do silnika benzynowego

SM

  • lepsza odporność na utlenianie,
  • zapobiega osadzaniu się zanieczyszczeń,
  • większa wydajność smarowania w niskich temperaturach,

SN

  • mniejsze wytrącanie osadów,
  • lepsza ochrona turbosprężarki i tłoków w wysokich temperaturach,
  • mniejsze zużycie paliwa,

SL

  • większe ograniczenia dla osadów przy eksploatacji w wysokich temperaturach,
  • przeznaczony do samochodów wyprodukowanych do 2004 roku.

Wybrane klasy jakości oleju do diesla.

  • CC — zapobiega gromadzeniu się zanieczyszczeń powstałych w trakcie pracy w wysokiej temperaturze, do silników lekkich,
  • CD — zapobiega ścieraniu i zbieraniu się osadów, do mocno eksploatowanych silników czterosuwowych,
  • CE — dla silników niższych klas, które pracują przy dużym obciążeniu.

Zwróć uwagę na kolejność alfabetyczną.

  • W klasyfikacji API liczy się kolejność alfabetyczna liter tuż po oznaczeniu rodzaju silnika — S dla aut benzynowych lub C dla diesli.

Im dalej litera leży w alfabecie, tym olej jest wyższej klasy.

  • Dla przykładu: olej klasy SM jest lepszy niż SN.

Innym podziałem, jakim możesz kierować się przy wyborze klasy oleju, jest ACEA.

To klasyfikacja własna producentów zrzeszonych w Stowarzyszeniu Europejskich Producentów Pojazdów.

Czym różni się ACEA od API?

ACEA dzieli oleje pod kątem użyteczności nie tylko dla silników benzynowych i diesli, ale także dla samochodów ciężarowych oraz wyposażonych w filtry cząstek stałych.

Zgodnie z tym ACEA wyróżnia trzy klasy olejów:

  • A/B — do silników benzynowych i diesli w samochodach osobowych i dostawczych,
  • C — do silników benzynowych i diesli w samochodach osobowych i dostawczych dostosowanych do nowych norm czystości spalin,
  • — do diesli w samochodach ciężarowych.

3. Rodzaj oleju

Oleje dzielimy też ze względu na ich składowe:

  • Oleje syntetyczne. Składają się z bazy olejowej i różnych dodatków chemicznych, które poprawiają ich jakość. Właściwie tylko one nadają się do aktualnie produkowanych samochodów z tzw. wysilonymi silnikami.

Świetnie smarują układ silnikowy, co dobrze go chroni. Nie są gęste, dzięki czemu szybko rozprowadzają się po silniku w fazie rozruchu, co zabezpiecza go przed szybkim zużyciem.

  • Oleje półsyntetyczne. To mieszanka olejów mineralnych i syntetycznych. Mają gorsze właściwości niż oleje syntetyczne, nadają się do samochodów kilkuletnich.
  • Oleje mineralne. Powstają na bazie produktów z destylacji ropy naftowej. Ich obecność w aucie oznacza wydzielanie szkodliwych dla środowiska tlenku i dwutlenku węgla. Sprawdzają się w samochodach 10-letnich i starszych.
Wlewanie oleju do silnika

Jaki wybrać olej silnikowy? 

Przy zakupie kieruj się tymi kilkoma sprawdzonymi zasadami, a Twój wybór na pewno będzie dobry!

  • Kupuj olej markowy i oryginalny. To chyba oczywiste, jeśli nie chcesz skrócić żywotności silnika.
  • Wybierz olej o klasę wyższą niż zaleca producent. To nie zaszkodzi silnikowi. Gorzej będzie, jeśli wlejesz olej niższej jakości niż zalecana.
  • Inny olej do samochodu nowego, a inny dla kilkuletniego. Pamiętaj o tym!
  • Konstrukcja silnika. Nowoczesne, wysilone silniki potrzebują innego oleju niż silniki starsze.

Przy pierwszym wyborze oleju warto słuchać rad doświadczonych kierowców. Uważaj tylko niektóre popularne opinie, które nie zawsze są zgodne prawdą.

Jakie są najczęstsze mity o oleju silnikowym? 

1. Na tym samym oleju przejedziesz nawet 30 tys. km.

To nie zawsze prawdziwe stwierdzenie! Zgadza się, gdy mowa o produktach typu Long Life (z angielskiego „wydłużona żywotność”).

Producent zapewnia długie życie olejowi, ale… w standardowych warunkach pracy.

Jeżeli silnik Twojego pojazdu jest użytkowany w tzw. ciężkich warunkach (np. nagminna jazda w korku, duże obciążenia, przegrzewanie) – warto rozważyć szybsze wymiany oleju.

Jazda na oleju poddawanym ekstremalnym warunkom pracy może szybciej zużyć panewki (silnik skróci swoją żywotność).

2. Nie wolno mieszać ze sobą różnych olejów.

Możesz to robić, tylko zwróć uwagę na klasę lepkości i rodzaj oleju. Lepkość powinna być zbliżona, a rodzaj najlepiej ten sam.

Jeśli chcesz przejść z komponentu niższej jakości na lepszy, syntetyczny, zleć w warsztacie płukanie silnika i dopiero potem uzupełnij olej.

3. Czarny kolor oleju mówi o jego zużyciu.

Niekoniecznie jest to prawdziwe stwierdzenie.

W silniku spalinowym powstaje sporo zanieczyszczeń i to one barwią olej na czarno. Nawet, gdy sam olej jest jeszcze zdatny do używania.

4. W nowym aucie olej trzeba wymieniać częściej.

Regularna wymiana oleju jest tak samo ważna w każdym samochodzie, bez względu na jego wiek i przebieg.

Niektórzy kierowcy tak robią, bo bywa, że warunkiem utrzymania gwarancji producenta na nowe auto jest określona, częsta wymiana oleju.

5. W ogóle nie trzeba wymieniać oleju.

Bzdura! W nowoczesnych (skomplikowanych i wysilonych) silnikach to droga wiodąca do uszkodzenia.

Lepiej zapłacić raz na jakiś czas za wymianę oleju niż za nowy silnik.

6. Trzeba wymienić olej po pierwszym 1000 km

Tradycyjnie utarło się mówić, że „Silnik w nowym samochodzie dociera się, dlatego trzeba wymienić olej po przejechaniu pierwszego 1000 km”.

Dzisiaj możemy stwierdzić, że ta sprawa przeszła do kategorii mitów.

Jednak pamiętaj, że nowy samochód i silnik wymagają specjalnego traktowania.

Podsumowanie

ACEA, API, 10W40… Obawiasz się, że nie zapamiętasz wszystkich tych skrótów?

Wcale nie musisz!

W dowolnej chwili możesz sprawdzić, co oznaczają (np. na Google’u albo wyżej w tekście, który właśnie czytasz).

Warto natomiast zapamiętać 4 poniższe punkty – to Twoja gwarancja, że nie popełnisz kosztownego błędu:

  1. Wymieniaj olej regularnie, najlepiej zgodnie ze wskazaniami producenta.
  2. Kupuj najdroższy olej i filtry, na jakie Cię stać.
  3. Gdy użytkujesz pojazd w ciężkich warunkach pracy (np. ciągła jazda w korkach, duże obciążenia silnika), wymieniaj olej częściej.
  4. Przed wymianą sprawdzaj typ oleju – czy jest zgodny z wymaganiami producenta.

Szerokiej drogi!